Takt - zachowanie eleganckie i delikatne, spełniające nie tylko zasady dobrego wychowania, ale także zmierzające do nieurażania uczuć innych ludzi, biorące pod uwagę specyfikę sytuacji, oznaczające się swoistą estetyką, adekwatne do okoliczności.

Kindersztuba (niem. Kinder - dzieci; Stube - pomieszczenie, pokój) – potoczna nazwa wyniesionego z domu (z dzieciństwa) starannego wychowania, umiejętność zachowania się, ogłada towarzyska. Nazwa nawiązuje do zachowania się w obecności dzieci - nader starannego i wychowawczego. Stąd bywa stosowane w odniesieniu do grzeczności, przesadzonej, na pokaz, zbyt wyidealizowanej.

Początek wiersza O zachowaniu się przy stole, zachowany dzięki fotokopiom, sporządzonym przed II wojną światową

O zachowaniu się przy stole (znany również jako: wiersz Słoty O chlebowym stole) - wiersz będący przykładem średniowiecznej poezji polskiej nieznanego autora.

Jest najstarszym znanym utworem świeckim w języku polskim.

Spis treści

• 1 Autorstwo
• 2 Historia utworu
• 3 Treść
• 4 Kompozycja
• 5 Zobacz też
• 6 Bibliografia
• 7 Linki zewnętrzne

//

Autorstwo

Przypuszcza się, że przydomek Słota, którym podpisano wiersz, pochodzi od nazwy wsi Słota lub Złota. Taki sposób podpisywania utworów był częstą praktyką w średniowieczu. Ostatnio autorstwo przypisuje się Przecławowi Słocie (Złocie) - burgrabiemu poznańskiemu w latach 1398-1400.

Historia utworu

Powstał ok. 1400, zamieszczony został w kodeksie z 1415. Tekst jego odnalazł Aleksander Brückner w Cesarskiej Bibliotece Publicznej w Sankt Petersburgu i wydał z odpisu w 1891. Kodeks, w którym znajdował się wiersz, powrócił do Polski, jednak uległ zniszczeniu w czasie II wojny światowej.

Treść

Utwór zawiera elementy satyryczne. Autor wykorzystując antywzorzec formułuje wypowiedź tak, aby odbiorca sam się zorientował, jakie zachowanie uważane jest za niewłaściwe. Tym samym wyjaśnia podstawowe zasady kultury spożywania posiłków. Z utworu wynika, że na średniowiecznej uczcie nie należało objadać się, wyszukiwać dla siebie jak najlepszych kąsków, brać zbyt dużych kawałków, wypluwać resztek jedzenia do misy czy brać do ust tego co z nich wypadło. Etykieta nakazywała siedzieć na wyznaczonym miejscu, umyć palce nim sięgnie się po jedzenie, wycierać usta, nie mówić z pełnymi ustami, zabawiać damy i podsuwać im półmiski z co lepszymi sztukami jadła.

Kompozycja

O zachowaniu się przy stole jest przykładem wiersza intonacyjno-zdaniowego, zamkniętego klamrą kompozycyjną. Przypuszcza się, że jego źródłem mógł być łaciński utwór Frovinusa pt. Antigameratus.

Zobacz też

Zobacz w Wikiźródłach tekst
wiersz Słoty “O zachowaniu się przy stole”

• kuchnia polska w średniowieczu

Bibliografia

• Obyczaje w Polsce, rozdział pierwszy pt. Wieki Średnie, praca zbiorowa pod redakcją Andrzeja Chwalby, wydawnictwo PWN, 2004, ISBN 83-01-14253-7

Linki zewnętrzne

• Wiersz Słoty “O chlebowym stole” z objaśnieniami

p • d • e

Polska poezja świecka XV wieku

poezja obyczajowa

O zachowaniu się przy stole • Wiersz o wybieraniu żony

wiersze satyryczne

Satyra na leniwych chłopów • Satyra na księży • Dworak szkoda… • Kolęda się z Allelują zwadziła…

utwory okolicznościowe i polemiczne

Pieśń husycka o królu Zygmuncie Luksemburczyku • Pieśń o Wiklefie • Pieśń o zabiciu Andrzeja Tęczyńskiego

poezja dydaktyczna

Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią • Skarga umierającego • Oto usta już zamkniona… • Pieśni Sandomierzanina

poezja miłosna

Cantilena inhonesta • Ach, miłość, coś mi uczyniła.. • Ach, miły Boże, toć boli… • Miłuj, miła, miłuj wiernie… • Nigdym temu wierzyć nie chciał… • Dawnom zwiedził cudze strony… • W jedności, stałości serca mego…

cyzjojany

cyzjojan płocki • cyzjojan wrocławski • cyzjojan kłobucki

Na podstawie: Polska poezja świecka XV wieku, oprac. Maciej Włodarski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1998. ISBN 83-04-04378-5

Kapitał kulturowy - to pojęcie wprowadzone przez francuskiego socjologa Pierre Bourdieu na określenie idei, wiedzy, umiejętności i przedmiotów o wartościach kulturowych, jakie ludzie nabywają, w czasie uczestnictwa w życiu społecznym. Wyraża się on w pierwszym rzędzie w językowych i kulturowych kompetencjach jednostki.

Wg Bourdieu występuje w trzech podstawowych formach:

• ucieleśnionej (embodied) - jako długotrwałe dyspozycje ciała i umysłu, w tym w szczególności tzn. “dobre maniery”, gust kulturowy, smak, znajomość form kultury wysokiej, konwencji kulturowych i towarzyskich.
• zinstytucjonalizowanej - głównie w postaci sformalizowanego wykształcenia, w szczególności potwierdzonego przez dyplomy prestiżowych uczelni
• uprzedmiotowionej (objectified) - jako posiadane dobra kulturowe (malarstwo, książki, maszyny itp.).

Kapitał kulturowy może być konwertowany na dwie inne formy kapitału wyróżnione przez Bourdieu: kapitał społeczny i kapitał ekonomiczny. Najłatwiej wymianie podlega kapitał kulturowy w formie uprzedmiotowionej ponieważ wiąże się z pozyskiwaniem dóbr materialnych. Akumulacja zinstytucjonalizowanego kapitału kulturowego wymaga poważniejszych nakładów i długotrwałych zabiegów. Kapitał kulturowy w formie ucieleśnionej jest najbardziej stabilnym jego typem a jego akumulacja przebiegać może nawet na przestrzeni wielu pokoleń. Najtrudniej więc go zdobyć ale i odebranie go jest najtrudniejsze.

Jak wskazywał Bourdieu, kapitał kulturowy jest jedną z podstawowych, a często ukrytych, barier na drodze awansu społecznego. Typową formą selekcji w oparciu o jego zasoby są różnego rodzaju egzaminy, w szczególności egzaminy wstępne do prestiżowych szkół wszelkich szczebli.

Zobacz też

• kapitał społeczny, kapitał ludzki

Netykieta (kontaminacja net (ang.) – “sieć” i etiquette (fr.) – “formy zachowania się”) – zbiór zasad przyzwoitego zachowania w Internecie, swoista etykieta obowiązująca w sieci (ang. net).

Netykieta, podobnie jak zwykłe zasady przyzwoitego zachowania, nie jest dokładnie skodyfikowana, nikt też nie zajmuje się systematycznym karaniem osób łamiących te zasady, jednak uparte łamanie zasad netykiety może się wiązać z różnymi przykrymi konsekwencjami, jak np.: zgłoszenie nadużycia do działu abuse i odcięcie “niegrzecznego” osobnika od określonej usługi internetowej przez jej administratora.

Zasady netykiety wynikają wprost z ogólnych zasad przyzwoitości lub są odzwierciedleniem niemożliwych do ujęcia w standardy ograniczeń technicznych wynikających z natury danej usługi Internetu.

Spis treści

• 1 Zalecenia netykiety
• 2 Przykłady zachowań sprzecznych z netykietą
• 3 Ograniczenia prawne
• 4 Inne ważne informacje
• 5 Przypisy
• 6 Linki zewnętrzne

//

Zalecenia netykiety

Dla grup i list dyskusyjnych są to:

• zakaz spamowania (m.in. wysyłania niechcianych linków do stron)
• zakaz wysyłania tzw. “łańcuszków szczęścia”
• nakaz zapoznania się z wykazem FAQ przed zadaniem pytania
• stosowanie się do reguł pisania obowiązujących w danej grupie (sposób kodowania polskich liter, zasad cytowania, możliwości wysyłania (lub nie) wiadomości formatowanych w HTML-u, możliwości dołączania (lub nie) plików binarnych, co zwykle jest szczegółowo opisane w FAQ danej grupy
• zakaz nadmiernego cross-postowania czyli wysyłania e-maili lub postów do kilku grup naraz
• zakaz wysyłania e-maili/postów do wielu osób naraz z jawnymi adresami poczty elektronicznej (stosujemy kopię ukrytą)
• zakaz pisania nie na temat (OT – OffTopic)
• zakaz pisania kilka razy z rzędu (szczególnie restrykcyjnie używany na forach posiadających funkcję edycji postu)
• zakaz toppostowania (odpowiadania nad cytowanym fragmentem)
• zakaz pisania wiadomości wielkimi literami

Dla usług interaktywnych (IRC, komunikatory, czaty, fora dyskusyjne na stronach WWW):

• zakaz floodowania
• nakaz zapoznania się z FAQ danego kanału/forum/czatu i przestrzeganie zawartych tam zasad szczegółowych
• zakaz nagabywania (upartego łączenia się z) osób które sobie tego nie życzą
• zasady dotyczące znaków diakrytycznych – użytkownicy niektórych kanałów IRC nie życzą sobie używania polskich liter, natomiast na forach internetowych pisanie bez polskich znaków diakrytycznych bywa źle widziane; sprawy te regulowane są czasem przez lokalną netykietę lub FAQ, jak np. dla www.pl.irc)
• zasady korzystania z różnych języków na kanałach wielonarodowościowych
• zakaz ciągłego pisania wielkimi literami
• zakaz pisania naprzemiennie wielkich i małych liter (tzw. nowomowa internetowa, poke-pismo)
• nakaz używania emotikon z rozwagą (mają być dodatkiem do tekstu, a nie główną treścią)
• na forach internetowych zwracamy się po nicku lub imieniu jeśli rozmówca wyraża na to zgodę. Nigdy samym nazwiskiem.

Przykłady zachowań sprzecznych z netykietą

• kłótnia internetowa
• trollowanie

Ograniczenia prawne

Szczególnie nie należy publikować w Internecie niezgodnych z prawem treści zdefiniowanych w różnych ustawach, które wymieniono poniżej.

• Treści, które naruszają rażąco zasady współżycia społecznego (sankcje określają różne ustawy, w tym kodeks karny, kodeks cywilny i kodeks pracy).
• Treści, za które określono sankcje w kodeksie karnym, a które:
  • namawiają do popełnienia lub doradzają w popełnieniu samobójstwa lub samookaleczenia (art. 151 Kodeksu karnego);
  • grożą innym osobom popełnieniem przestępstwa na jego szkodę lub szkodę osoby jego najbliższej (art. 190 Kodeksu karnego);
  • obrażają inne narodowości, rasy ludzkie, religie (art. 194-196 i art. 257 Kodeksu karnego oraz art. 23 Kodeksu cywilnego);
  • nawołują do popełnienia przestępstwa (art. 255 Kodeksu karnego);
  • propagują totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość (art. 256 Kodeksu karnego).

• Treści, za które określono sankcje w kodeksie cywilnym, a które:
  • lżą osoby publiczne (art. 23 Kodeksu cywilnego);
  • zawierają pomówienia – informacje obarczające niepotwierdzonymi zarzutami inne osoby (art. 23 Kodeksu cywilnego);
  • obrażają inne narodowości, rasy ludzkie, religie (art. 23 Kodeksu cywilnego oraz art. 194-196 i art. 257 Kodeksu karnego).

• Treści, za które określono sankcje w ustawach szczególnych, a które:
  • promują alkohol (art. 2 (1) Ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi z dnia 26 października 1982 r.);
  • przyczyniają się do łamania praw autorskich lub naruszają prawa autorskie i licencje podmiotów trzecich. (Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r.);
  • promują środki odurzające, narkotyki (art.1 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 24 kwietnia 1997 r.);
  • ujawniają bez czyjejś wyraźnej zgody dane osobowe, identyfikatory komunikatorów internetowych, fotografie, adres poczty elektronicznej, miejsce zamieszkania, pracy, przebywania, numery telefonów, tablic rejestracyjnych i inne poufne dane (Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych);
  • zawierają słowa powszechnie uznane za niecenzuralne (art. 3 Ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999 r.).

Inne ważne informacje

• W miarę możliwości nie używaj HTML – na grupach dyskusyjnych w ogóle, w poczcie elektronicznej – bez wyraźnej zgody odbiorcy.
• Nie umieszczaj w wiadomościach załączników o dużej objętości. Użyj jednego z serwisów do udostępniania plików, a w wiadomości zamieść odnośnik do danego zasobu.
• Pamiętaj o używaniu i deklarowaniu właściwego języka lub zestawu znaków właściwego dla danego języka. Zaleca się stosowanie ISO-8859-2 dla języka polskiego i UTF-8 dla tekstów wielojęzycznych, jednak lokalne zalecenia mogą nakładać większe ograniczenia (np. zakaz używania znaków diakrytycznych).
• Pisz poprawnie, używając w miarę potrzeby wszystkich znaków danego języka i wykorzystując w pełni możliwości konfiguracji używanych programów. Jeśli program nie ma pożądanej funkcjonalności (np. nie obsługuje MIME czy nie ma słownika), zmień go na inny.

Przypisy

1. ↑ Netykieta. www.pl.irc. .

Linki zewnętrzne

• RFC 1855. Netiquette Guidelines (ang.). 1995. .
• Mini netykieta grup news i list dyskusyjnych (w skrócie)
• Jak mądrze zadawać pytania – poradnik
• Netykieta według magazynu Chip
• “Estetykieta” według magazynu Chip
• pl.internet.pomoc (archiwum Google Groups) – Polska grupa dyskusyjna na temat pierwszej pomocy przy problemach z Internetem

Takt - zachowanie eleganckie i delikatne, spełniające nie tylko zasady dobrego wychowania, ale także zmierzające do nieurażania uczuć innych ludzi, biorące pod uwagę specyfikę sytuacji, oznaczające się swoistą estetyką, adekwatne do okoliczności.

RSVP (lub R.S.V.P.) skrót zwrotu fr. Repondez s’il vous plaît (dosłownie: proszę odpowiedzieć) (ang. please reply), umieszczany na zaproszeniach, gdy zapraszający oczekuje potwierdzenia zamiaru przybycia zapraszanego.

Zapraszający ponosi koszty imprezy, chciałby dokładnie zaplanować ilość miejsc, posiłków, napojów. Elementarne zasady grzeczności wymagają więc udzielenia odpowiedzi.

Odpowiedzi należy udzielić niezwłocznie, najlepiej tego samego dnia, najpóźniej w ciągu 24 godzin; ewentualnie do dnia podanego na zaproszeniu. Do zaproszeń weselnych często dołącza się kartę na odpowiedź (którą bez zbędnej zwłoki należy odesłać). Pisemne zaproszenia wymagają pisemnej odpowiedzi, chyba że podano numer telefonu, pod którym oczekuje się odpowiedzi. W niektórych przypadkach wystarczy ustne potwierdzenie przybycia - zwłaszcza przy nieformalnych, choć pisemnych, zaproszeniach. Dopisek: (fr.) en cas d’empechement, (ang.) regrets only, oznacza: odpowiedzieć w przypadku niemożności przybycia i w przypadku przyjęcia zaproszenia zwalnia od udzielenia odpowiedzi.

Kapitał kulturowy - to pojęcie wprowadzone przez francuskiego socjologa Pierre Bourdieu na określenie idei, wiedzy, umiejętności i przedmiotów o wartościach kulturowych, jakie ludzie nabywają, w czasie uczestnictwa w życiu społecznym. Wyraża się on w pierwszym rzędzie w językowych i kulturowych kompetencjach jednostki.

Wg Bourdieu występuje w trzech podstawowych formach:

• ucieleśnionej (embodied) - jako długotrwałe dyspozycje ciała i umysłu, w tym w szczególności tzn. “dobre maniery”, gust kulturowy, smak, znajomość form kultury wysokiej, konwencji kulturowych i towarzyskich.
• zinstytucjonalizowanej - głównie w postaci sformalizowanego wykształcenia, w szczególności potwierdzonego przez dyplomy prestiżowych uczelni
• uprzedmiotowionej (objectified) - jako posiadane dobra kulturowe (malarstwo, książki, maszyny itp.).

Kapitał kulturowy może być konwertowany na dwie inne formy kapitału wyróżnione przez Bourdieu: kapitał społeczny i kapitał ekonomiczny. Najłatwiej wymianie podlega kapitał kulturowy w formie uprzedmiotowionej ponieważ wiąże się z pozyskiwaniem dóbr materialnych. Akumulacja zinstytucjonalizowanego kapitału kulturowego wymaga poważniejszych nakładów i długotrwałych zabiegów. Kapitał kulturowy w formie ucieleśnionej jest najbardziej stabilnym jego typem a jego akumulacja przebiegać może nawet na przestrzeni wielu pokoleń. Najtrudniej więc go zdobyć ale i odebranie go jest najtrudniejsze.

Jak wskazywał Bourdieu, kapitał kulturowy jest jedną z podstawowych, a często ukrytych, barier na drodze awansu społecznego. Typową formą selekcji w oparciu o jego zasoby są różnego rodzaju egzaminy, w szczególności egzaminy wstępne do prestiżowych szkół wszelkich szczebli.

Zobacz też

• kapitał społeczny, kapitał ludzki

Nazwa tego hasła odnosi się do więcej niż jednego pojęcia.

• etykieta, kurtuazja - zbiór norm zachowania, zwyczajów i form towarzyskich (savoir-vivre) obowiązujący w określonej grupie społecznej lub środowisku (np. etykieta dworska - ceremoniał dworski, różny na dworach różnych monarchów). Etykieta może być formalnie ustalona i spisana albo nieformalna, przekazywana ustnie. Etykieta była też częścią obszerniejszych kodeksów (np. kodeks etyczny, kodeks rycerski, kodeks bushido), które poza regułami zachowania określały też obowiązującą członka danej społeczności postawę moralną, dążenia czy sposób myślenia.
• etykieta dyplomatyczna - protokół dyplomatyczny
• netykieta - etykieta obowiązująca użytkowników Internetu.
• etykieta - informacja umieszczana bezpośrednio na produkcie lub/i jego opakowaniu informująca sprzedawcę i kupującego o cechach produktu, producencie, dacie ważności, cenie itp. też metka
• etykieta zastępcza
• etykieta instrukcji (informatyka)
• etykietowanie, stygmatyzacja - termin z zakresu psychologii i psychiatrii

Nazwa tego hasła odnosi się do więcej niż jednego pojęcia.

• etykieta, kurtuazja - zbiór norm zachowania, zwyczajów i form towarzyskich (savoir-vivre) obowiązujący w określonej grupie społecznej lub środowisku (np. etykieta dworska - ceremoniał dworski, różny na dworach różnych monarchów). Etykieta może być formalnie ustalona i spisana albo nieformalna, przekazywana ustnie. Etykieta była też częścią obszerniejszych kodeksów (np. kodeks etyczny, kodeks rycerski, kodeks bushido), które poza regułami zachowania określały też obowiązującą członka danej społeczności postawę moralną, dążenia czy sposób myślenia.
• etykieta dyplomatyczna - protokół dyplomatyczny
• netykieta - etykieta obowiązująca użytkowników Internetu.
• etykieta - informacja umieszczana bezpośrednio na produkcie lub/i jego opakowaniu informująca sprzedawcę i kupującego o cechach produktu, producencie, dacie ważności, cenie itp. też metka
• etykieta zastępcza
• etykieta instrukcji (informatyka)
• etykietowanie, stygmatyzacja - termin z zakresu psychologii i psychiatrii